21 sierpnia 2019


Fizykochemiczne i reologiczne właściwości materiałów polimerowych, oraz zjawiska zachodzące w formie wtryskowej podczas wypełniania płynnym tworzywem, a także  podczas fazy docisku i ochładzania, determinują wiele cech związanych z dokładnością wymiarowo-kształtową otrzymywanych wyprasek. Wszędzie tam, gdzie wymagana jest stabilność wymiarów, nie tylko po zakończeniu procesu wtryskiwania ale również podczas eksploatacji elementów z tworzyw, konieczne jest zapewnienie odpowiedniej sztywności i powtarzalność wymiarów produkowanych podzespołów z tworzyw.

Roman Humienny, Tomasz Stachowiak, Przemysław Postawa

Głównymi czynnikami, od których zależy dokładność wyprasek wtryskowych, są:

  • cechy i właściwości tworzyw (reologiczne, mechaniczne, podatność na pełzanie, cieplne),
  • rodzaj zastosowanego napełniacza (kształt, zawartość, przygotowanie),
  • zastosowane warunki procesu wtryskiwania (temperatura, ciśnienie docisku, prędkość wtrysku),
  • wartości skurczu przetwórczego, pierwotnego i wtórnego, oraz zróżnicowanie wartości skurczu wzdłużnego i poprzecznego,
  • orientacja oraz naprężenia własne,
  • zmiany wymiarów powodowane przez zmiany temperatury (rozszerzalność cieplna),
  • zmiany wymiarów związane z wilgotnością tworzywa;

Na etapie produkcji można ograniczyć się do tego, w jakich warunkach jest przechowywana wypraska w ciągu pierwszych 24 godzin, po usunięciu jej z gniazda formy. Kolejne czynniki trzeba uwzględnić na etapie doboru tworzywa oraz podczas ustalania warunków przebiegu procesów przetwórstwa.

Metody kontroli dokładności wymiarów wyprasek
Do najbardziej rozpowszechnionych metod kontroli dokładności wymiarowo-kształtowej należą pomiary wykonywane z wykorzystaniem przyrządów dotykowych, do których należą suwmiarki oraz mikrometry (Rys. 1).

urzadzenia do pomiarow
Rys. 1    Urządzenia  do pomiarów wielkości geometrycznych: suwmiarka, średnicówka, grubościomierz, wysokościomierz

Poza wizualną kontrolą przyrządy te stanowią najczęściej spotykaną formę weryfikacji poprawności wytworzenia określonych wyrobów z tworzyw polimerowych w zakresie ich wymiarów.
Największym mankamentem stosowania przyrządów dotykowych jest błąd ludzki. Jest on związany z niedokładnością styku i wyboru miejsca pobierania pomiaru, jak również odczytu dla mierzonych wielkości przez poszczególnych operatorów. Ponadto, w odniesieniu do rozważanego zagadnienia, wyznaczenie takich wielkości jak współosiowość otworów w bezpośrednim pomiarze z wykorzystaniem przyrządów dotykowych nie jest wykonalne.

 

cały artykuł dostępny jest w wydaniu 9 (108) wrzesień 2016

Czytaj także:

Automatyzacja i robotyzacja na wtryskowni Automatyzacja i robotyzacja na wtryskowni
Stopień automatyzacji i robotyzacji jest dzisiaj wyznacznikiem innowacyjności procesu produkcyjnego, a&...
Innowacyjność w działalności inżynierskiej Innowacyjność w działalności inżynierskiej
Pod względem innowacji w produkcji i gospodarce polskie przedsiębiorstwa należą do najmniej...
Analizy sprzężone w budowie form wtryskowych Analizy sprzężone w budowie form wtryskowych
Programy CAE mogą być postrzegane jako systemy samodzielne, gdzie analiza strukturalna zapewnia poprawną...
Szybciej zmienić niż tworzyć od nowa Szybciej zmienić niż tworzyć od nowa
Przy tworzeniu nowych konstrukcji często zachodzi potrzeba dokonania zmiany geometrii. Niekiedy jest to tylko...