18 lipca 2018


Kierowany przez Wojciecha Gruszeckiego Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Sprzętu Mechanicznego (OBR SM) w Tarnowie to jedyne w kraju miejsce – i jednocześnie pierwsze w dziejach Polski – w którym od 1999 roku projektowane są i produkowane rodzime karabiny wyborowe. Do 2009 roku powstały tam trzy powtarzalne wzory, strzelające nabojami 12,7 mm x 99, 7,62 mm x 51 oraz 8,6 mm x 70, których głównym konstruktorem jest Aleksander Leżucha. Planowane jest, że w ciągu najbliższych kilku lat w OBR SM powstanie kolejny karabin wyborowy, tym razem samopowtarzalny.

Remigiusz Wilk

Polska w całej swojej historii nie miała szczęścia do broni precyzyjnej. Do 2007 roku wszystkie używane w Wojsku Polskim karabiny wyborowe były pochodzenia zagranicznego. Przed II wojną światową był to niemiecki 7,92-mm karabin Mausera wz. 1898 i jego polska odmiana karabinek wz. 1929. W 1932r. zamówiono do nich nawet ponad sto celowników optycznych z warszawskich PZO, ale luneta mocowana na bocznym montażu nie spełniła pokładanych w niej oczekiwań. Na podstawie zebranych doświadczeń zamierzano pod koniec lat 30. wprowadzić do produkcji kb L (odmiana Mausera z precyzyjną lufą, zasilanego z magazynka pudełkowego) oraz wyborowe odmiany karabinów samopowtarzalnych wz. 37S i wz. 38M, to jednak wojna pokrzyżowała te plany.
Po roku 1945 Wojsko Polskie korzystało z rosyjskich wyborowych Mosinów (7,62 mm kbw wz. 1891/30), a następnie w latach 60. i 70., zakupiono dwie duże partie liczące 2,5 tysiąca nowoczesnych wówczas 7,62-mm samopowtarzalnych karabinów wyborowych SWD (Dragunowa). W 20 lat później broń była już silnie wyeksploatowana, stąd około 160 tych konstrukcji zostało w 1997 roku zmodernizowanych do standardu SWD-M, wyposażono je w nową, zmodernizowaną lufę, dwójnóg oraz celownik optyczny LD-6 produkcji PCO. Niestety program przerwano w 1998 roku z powodu zbyt dużych kosztów. W wojskowych instytutach badawczych (WITU) i na uczelniach (WAT) projektowano, co prawda, karabiny wyborowe, a nawet w niektórych przypadkach tworzono ich modele (jak miało to miejsce w przypadku karabinu LEW-1), ale do 2007 żaden nie doczekał się przyjęcia do uzbrojenia. Szukając następcy zużytych Dragunowów, zdecydowano się pod koniec lat 90. pozyskać partię fińskich karabinów powtarzalnych SAKO TRG-21 (łącznie kupiono 20 sztuk), a następnie w ramach zakupów interwencyjnych nabywano ich nowocześniejszą odmianę TRG-22 (w WP znajduje się ich ponad 200).

OBR SM w Tarnowie
Tarnowski Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Sprzętu Mechanicznego powstał 29 lipca 1971, „na bazie wyodrębnionych z Zakładów Mechanicznych Ponar-Tarnów komórek organizacyjnych zajmujących się rozwojem i przygotowywaniem produkcji przeciwlotniczej broni artyleryjskiej”, jak brzmi zarządzenie 64/tj/org71. Jako jego przedmiot działania określono kompleksowe prowadzenie prac naukowo-badawcznych, konstrukcyjnych, technologiczno-projektowych i doświadczalnych, w celu modernizacji i rozwoju lufowej artylerii przeciwlotniczej do kalibru 12,7 mm. OBR miał być ściśle związany z ZM i tworzyć projekty głównie na jego potrzeby. Pierwszą pracą Ośrodka była adaptacja dokumentacji licencyjnej i wdrożenie, oraz prowadzenie obsługi konstrukcyjnej, 23-mm podwójnie sprzężonych armat przeciwlotniczych ZU-23-2. Do 1980r. OBR SM pracował m. in. nad zestawem Hibneryt, czyli armatą ZU-23-2, mocowaną na platformie samochodu ciężarowego Star, opracowaniem 23-mm lufy wkładkowej wz. 1973 do 100-mm armat czołgu T-55, wdrożeniem do produkcji w ZM 12,7-mm wielkokalibrowego karabinu maszynowego DSzK wz. 1938/46 i NSW Utios. Kolejna dekada przyniosła adaptację i wdrożenie do produkcji m.in. automatycznej wyrzutni gazów łzawiących AWGŁ-3, wdrożenie 40-mm granatnika lekkiego (samodzielnego) wz. 1983 Pallad-D, opracowanie 30-mm wielolufowej armaty napędowej Śniardwy, stworzenie morskiego zestawu przeciwlotniczo-rakietowego ZU-23-2-MR Wróbel II. Na początku lat 90. opracowano w Ośrodku 60-mm moździerze lekkie LM-60. Był to pierwszy krajowy moździerz przyjęty w 1998 roku do uzbrojenia. W latach 1994-1997 zaprojektowano przeciwlotniczy system wieżowy Sopel/Stalagmit, jednocześnie zajmując się tworzeniem 81-mm moździerza i modernizacją 120-mm moździerza wz. 1943. Od 1998 roku, wraz z innymi ośrodkami, skonstruowano 23-mm przeciwlotniczy zestaw artyleryjsko-rakietowy ZUR-23-2KG Jodek-G. Od 2000 do 2005r. stworzono modernizacje samobieżnego zestawu przeciwlotniczego ZSU-23-4MP Biała. W latach 2004-2006 przygotowano zdalnie sterowany moduł uzbrojenia Kobuz oraz Głuszec. Nie jest to oczywiście spis wszystkich prac realizowanych w ośrodku, należy bowiem wspomnieć o powstającym obecnie 12,7-mm wielolufowym karabinie napędowym czy – projektowanym wraz z WAT – 40-mm granatniku rewolwerowym.

Czytaj także:

Efektywny kod NC —  idea i rozwój programowania obrabiarek CNC Efektywny kod NC — idea i rozwój programowania obrabiarek CNC
Programowanie maszyn CNC to zespół działań zmierzających do utworzenia programu sterującego (kodu NC)...
Obróbka laserowa warstw wierzchnich stopów aluminium Obróbka laserowa warstw wierzchnich stopów aluminium
  Stopy aluminium pierwsze masowe zastosowanie znalazły w budowie samolotów. Wyraźny wzrost udziału...
Polskie obrabiarki specjalne; cz. 1 Polskie obrabiarki specjalne; cz. 1
  Pod koniec lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku w USA sprzedawano duże ilości polskich obrabiarek...
Tworzenie procesu obróbki skrawaniem wspomagane systemem CAM Tworzenie procesu obróbki skrawaniem wspomagane systemem CAM
W dzisiejszych  czasach nowoczesne systemy wspomagające obróbkę skrawaniem umożliwiają przygotowanie...